“Nas Pegadas dos Pioneiros,
Prosseguindo a Missão com Fé e Esperança”
Discurso Diretor Colégio Maliana no âmbito celebração 77 anos Colégio Infante de Sagres Maliana
Saudações
Excelentíssimo e reverendíssimo Dom Norberto do Amaral – Bispo de Maliana, reverendos padres, madres, Excelências Senhores… Convidados, antigos alunos, professores sarani doben no estudantes doben sira nebe hau hadomi.
Boa tarde ou boa noite, sejam bem-vindos, Nai Jesus nia graça no bênção hamahan ita nafatin.
Loron ohin, loron ida nebe special tebes bai ta. Loron ida nebe ita pausa/para oituan – laos atu hateke ba kotuk ho nostalgia deit, maibe atu ita consciente konaba ba sentido no hosi viagem 77 anos nebe klean no naruk ba Colégio Infante de Sagres Maliana.
Hare hikas ain fatin fundadores no pioneiros sira nian.
Tinan 77 laos tempo ida nebe badak. Hahu kedan mudanças hosi Gueluboe-bobonaro mai rai Aidabalete Maliana (areador atual sede suco Lahomea) iha loron quarta feira, dia 13 de outubro 1948. Hafoin mudança histórica definitivamente hosi Aidabalete mai rai Lugululi iha loron quinta feira dia 12 de outubro 1950, escola ida nee sai ona fatin iha nebe moris no buras mehi no esperança ba geração barak Timor oan nian.
Hosi salas sira nebe simples halo ho bebak, banku sira nebe badaen ho au no ai, Colégio Maliana hahu nia missão- laos deit atu ema buka hatene le no hakerek, maibe mos atu hamoris roman fiar nian, consciência no néon nain.
Iha loron quinta dia 20 de outubro 1960, iha âmbito “Comemorações Henriquinas, Governador da Província Major Themudo Barata inaugura Colégio Infante de Sages Maliana no simu bênção hosi Bispo de Dili Dom Jaime Garcia Goulart.
Ohin loron, ita hotu hamrik iha fundamento ida nebe hari hosi Padres, missionários, professores no pioneiros nebe serviço ho domin no ho sacrifício boot. Sira barak mak oras nee laiha ona, maibe sira nia espirito atu servi sei moris no buras nafatin iha salas de aula sira, iha sinu nia lian sira, iha ita nia oração no eucaristia sira nebe ita hasae lorloron.
Sentido celebração 77 anos
Celebração loron ida ohin, laos deit atu celebra numero 77. Maibe 77 nee símbolo perfeição, símbolo fidelidade ba missão. Fidelidade atu continua educa ho domin, forma carácter no atu kuda valores sarani nian ba cada indivíduos nebe Nai Maromak fo ba Colégio Maliana atu hamatan.
Durante tinan 77, escola ida nee sai ona inan ida nebe kous ho hahoris ona liderança barak ba Creda no Rai ida nee. Bispo, padres, madres, autoridades civis no militares, doutores, professores, agricultores, inan aman nebe hakiak no educa nia oan sira ho valores sira sarani nian, valores lialos no no valores serviço nain nian.
Sira nee hotu, frutos hosi rai bukur naran Colégio Infante de Sagres Maliana.

Geração ba geração -missão nebe moris nafatin
Cada geração iha nia identidade no missão rasik nebe la hanesan. Pioneiros no fundadores sira mak kuda, geração sira tuir mai mak rega. Ita hotu simu vocação atu cuida atu aihun moris nian ida nee, bele fo fuan ba nafatin.
Hanesan educador, fo hanoin hikas ba ita katak, ita laos deit educa estudantes sira atu iha capacidade intelectual académico, maibe liu-liu atu educa estudantes sira nia fuan, atu iha fuan boot, néon nakloke ba ema seluk no pronto atu servi.
Hanesan estudantes, atu fo hanoin fali ba imi hotu katak, etapas kiik no simples nebe imi halo loron ohin, hola parte iha historia boot Colégio Infante de Sagres maliana.
Imi mak Infante de Sagres loron ohin nia, navegador jovem nebe simu vocação atu iha coragem atu bele berlayar (hein ro) iha tasi luan mundo moderno nian, ho bussola fiar nian no ro liras layar nebe nakono ho esperança. Ho liafuan Jubileo nian, hau bele dehan katak, Imi mak peregrinos esperança ba mundo ohin loron nian.
Valeres no Espirito Ba Rai no Lalehan
Ita nia valores no espirito mak ba Rai no Lalehan. Ita ba rai-ba mundo atu lori Naroman. Laos deit buat nebe mosu iha ita nia marcha, maibe tenke lori iha ita nia moris tomak.
Iha ita nia sala de estudo sira, iha ita nia internatos, iha ita nia seminário, iha mundo digitas, iha mundo media social, ita simu vocação atu bele lori naroman, laos nakukun; atu hari laos atu sobu, atu lori dame laos odio, atu lori lialos, laos hoax. Maibe mos atu hateke ba dook katak, ita nia uma no rai lolos iha lalehan, laos iha mundo ida nee.
Valores no desafios ba oin
Desafios sira iha oin laos buat nebe fácil. Mundo muda aan lalais deit, tecnologia, cultura, modo de hanoin jovem sira nian, buat hirak nee hotu sei desenvolve nafatin.
Maibe ita fiar no laran metin katak valores sira nebe ita hetan iha Colégio Infante de Sagres Maliana – hanesan fiar, disciplina, domin, honestidade, responsabilidade, humildade, fraternidade, espirito de servi, sei relevante nafatin iha geração sira hotu. Valores sira nee sei uptodate nafatin.
Valores sira nee hanesan guarda chuva. Ho gurada chuva, ita iha coragem atu bele lao iha udan laran. Lao hasoru udan. Gurada chuva laos atu hapara udan, maibe ho gurada chuva, ita hatene katak ita sei lao nafatin ba oin, mesmo hasoru desafios oioin. Valares sira nebe ita hetan iha Colégio Infante de Sagres Maliana mak ita nia gurada chuva.
Ita tama daudaun ita etapa foun: educação no formação mesa digital, colaboração internacional, maibe mos formação carácter iha mundo ida nebe buat hotu hakarak lais, hakarak instan deit.
Hau fiar katak ho espírito unidade, serviço hamotuk entre escola, creda, inan aman no comunidade sira, ita sei hakat ho fiar aan liu atu simu centenário Colégio Maliana.
Taka
Maluk sira hotu,
Mai ita celebra 77 anos ho sentido agradecimento, hodi hanoin hikas passado nebe nakonu ho graça, celebra ho serviço makas iha loron ohin no hateke ba futuru nakonu ho esperança.
Hanesan Nailulik, hau reza atu Nai Maromak nebe hahu ona nia obra iha fatin ida nee, halo sai perfeito too remata. Atu Jesus Futar Fuan Santo ita nia Diocese nia mahein, hamahan ita ho nia domin nebe la nahas.
Atu Nain Feto Ramelau Lugululi, ita nia protetora, ita nia padroeira hafalun ita ididak ho nia manto inan nian. Atu Nain feto tulun ita ho nia harohan daet, atu ita bele educa ho fuan, servi ho domin no hamoris ita nia fé iha ita nia knaar lorloron nian.
Feliz aniversario Colégio Infante de Sagres Maliana.
Obrigado barak ba Comissao Organizadora, obrigado barak ba Amu Bispo no autiridades sira nia presença. Obfrigado barak ba Antigos alunos sira. Obrigado barak ba ema hotu nebe halo contribuição ba festa ida nee. Obrigado ba apoio material no osan.
Obrigado barak, viva Colégio Infante de Sagres Maliana.
Maliana, 11 de outubro 2025
Diretor Geral Colégio Maliana
Pe. Norberto da Conceição Soares
Leave a Reply