Parte principal ne’ebe mak hau atu koalia ba ohin loron nian konaba igualdade de género
Igualdade de género significa katak mane no feto tenke iha direito hanesan: oportunidade, responsabilidade no valor iha moris nian.
Ita presija komprende katak igualdade la significa feto atu aas liu mane, mane mos atu aas liu feto. Maibe nia significa ita atu servisu hamutuk. Ezemplo: Aprende hamutuk, servisu hamutuk no respeita malu.
Ita haree iha ita nia comunidade feto barak mak seidauk iha oportunidade hanesan ho mane. Concreto liu há’u bele dehan katak, feto iha oportunidade nebe mínimo liu atu acesso ba educação formal, educação não formal no campo de trabalho compara ho mane, mesmo feto iha potencialidade nebe boot hodi contribui ba desenvolvimento país no povo doben Timor. Situação ida ne laos foin mak acontece, maibe desde uluk kedas, tanba kesi ho cultura patriarcal, iha nebe mane mak iha direito ba qualquer herança ka rikusoin família nian do que feto.
Maibe ita hotu bele muda situasaun ne’e husi escola tambá saída maka hau dehan ita bele muda situsaun ne’e husi eskola, tambá úniku educação nebe ita hetan iha escola mak bele harahun pensamento irracional sira ne’ebe la valoriza feto nia existência.
Iha ne’e hau afirma katak, favór labele dehan feto mós la bele, maibe tenke dehan feto bele, tanba feto mós bele, iha lian seluk karik hau bele dehan (kasian). Ita feto iha capacidade hanesan ho mane iha parte educação, liderança, politica no servisu.
Agora ita implementa igualdade de género iha educação, nune’e ba estudante feto sira ita tenki kontinua ita nia estudo to’o nivel nebe mak aas. Hodi bele lidera no ocupa iha posição importante sira iha Timor-Leste, tanba feto la’os objeto, maibe sujeito ida nebe sai hanesan mane sira nia knosen sorin. Tanba ne mane mos tenke aprende respeita no suporta feto, tanba igualdade gênero ne’e la bele la’o se la iha apoio ka tulun hosi mane sira.
Igualdade de género la dehan katak feto mak boot liu mane no mane mak boot liu feto, maibe ita bele dehan katak iha balanço entre feto no mane hodi servisu hamutuk para depois bele kria sociedade ida nebe justo no livre hosi desigualdade, discriminação no violência contra feto.
Konkluzaun
Hau atu hateten de’it katak ita hotu hotu, tenki komesa tane aas igualdade género iha ita idak idak nia an. Liu hosi ação ki’ik sira hanesan respeita malu iha uma laran, iha escola, iha servisu fatin, no mos iha comunidade sira. Tamba se ita aprende respeita malu, há’u fiar katak Timor-Leste sei sai estado ida nebe avançado ho nia emar sira nebe moris iha prosperidade no progressivo liu.
Lembrança ne’e ida deit:
“igualdade de gênero lao hamutuk ho respeitu justiça no paz”.
By: Professora Maria Laura Henriques Soares
Leave a Reply